Als de lucht schoon is, dan zie, ruik en proef je die niet. Ze bevat ongeveer 78 procent stikstofgas (N2), 21 procent zuurstofgas (02). Er blijft nog één procent over.
Dit bestaat uit sporenstoffen waarvan de concentratie kan variëren: uit het edelgas argon (Ar), kooldioxide (C02), waterstof, waterdamp en een vleugje andere gassen.
Lucht is toch geen luxe!
Schone lucht wel. In ieder geval is er goed nieuws vooraf: In veel Europese steden is de lucht weer beter geworden, al is die nog niet goed genoeg. Wie in een metropool of aan een drukke straat woont, kan de neus ophalen voor de buitenlucht en zijn ramen liever gesloten houden - maar natuurlijk komt de lucht nergens anders vandaan dan van buiten.
Maar dat betekent niet dat de lucht binnen hetzelfde is als buiten. En nu komt het onaangename nieuws: Juist daar waar de meesten van ons ongeveer 90 procent van de tijd doorbrengen - namelijk in ruimtes - laat de luchtkwaliteit vaak te wensen over.
Waarom ruikt het hier muf?
"Er ontbreekt zuurstof", klagen velen wanneer het in kamers muf ruikt. En daarmee stellen ze meestal een duidelijke verkeerde diagnose: In een afgesloten ruimte van ongeveer 20 m2 kom je met de aanwezige O2 dagenlang toe. Het ligt dus niet aan te weinig zuurstof als er in kantoor, klas- of woonkamer een benauwde lucht hangt; vaak ook niet aan collega’s, klasgenoten of huisgenoten - nee, een teveel aan schadelijke stoffen benauwt ons meestal.
Wat zich zo in de ruimte ophoudt
Waar mensen zijn, ademen, werken, koken, schoonmaken, slapen en zweten ze nu eenmaal. En geven daarbij voortdurend kooldioxide af aan de lucht. Wordt er niet geventileerd, dan neemt de CO2-belasting aanzienlijk toe. Vooral stijgt in niet-geventileerde ruimtes de concentratie luchtverontreinigende stoffen die muf ruiken, vermoeidheid en ziekte kunnen veroorzaken. Metingen hebben aangetoond dat binnenlucht tot wel acht keer sterker belast is dan buitenlucht! Schadelijke stoffen komen deels via de buitenlucht naar binnen, maar veel stammen uit materialen die zich in de ruimte bevinden: we ademen in wat huishoudelijke reinigers, verf, lakken, lijmen, tapijten en meubels - soms jarenlang - uitstoten.
Wat vliegt daar allemaal rond? Fijnstof, kooldioxide, stikstofdioxide, VOC (vluchtige organische verbindingen), allergenen en schimmelsporen.
Formaldehyde is een kleurloos gas dat je vaak in binnenruimtes in de neus prikt: verhoogde concentraties irriteren de luchtwegen en de slijmvliezen van ogen en neus. Formaldehyde kan ontsnappen uit natuurlijke stoffen zoals hout of fruit en wordt als chemische grondstof in veel producten gebruikt.
Kooldioxide geven we voortdurend af aan de omgevingslucht bij het ademen. CO2 is een gas dat ontstaat bij de verbranding van benzine, steenkool, hout, gas en kaarsen. Je merkt het meteen als de concentratie kooldioxide in een ruimte stijgt: frisse lucht ruikt anders!
Stikstofdioxide is een sterk irriterend gas. Hoge concentraties worden gemeten in het verkeer, vooral dieselvoertuigen stoten veel NO2 uit. Binnen geven gas, hout en andere brandstoffen die in open haarden verbranden, stikstofdioxide af aan de binnenlucht - net als brandende kaarsen en sigaretten.
VOC is de afkorting van Volatile Organic Compounds, oftewel vluchtige organische verbindingen. Ze verdampen uit vloeibare en vaste materialen of ontsnappen bij lage (kamer)temperatuur als gas in de lucht - en irriteren huid en neus. VOC ontstaan in de natuur (bijvoorbeeld methaan in moerassen) en ontsnappen uit alle levende wezens.
Ook talloze producten die we dagelijks gebruiken, stoten deze stoffen uit: enerzijds zijn het ketenvormige koolwaterstoffen - bijvoorbeeld als vetoplosser in huishoudelijke reinigers -, anderzijds zijn het ringvormige koolwaterstoffen die bijvoorbeeld uit verf en lijm verdampen.
Tot de VOC behoren koolwaterstoffen, alcoholen, aldehyden en organische zuren, oplosmiddelen zoals benzeen, tolueen, xylool, vloeibare brandstoffen en synthetische stoffen.
De auteur: Peer-Arne Böttcher
Peer is oprichter van AIRY en enthousiast over het onderwerp gezonde binnenlucht. Al vele jaren houdt hij zich intensief bezig met de wetenschappelijke basis en de technische mogelijkheden om onze ademlucht duurzaam te verbeteren – helemaal zonder chemie, filters of stroom.
